نمونه قرارداد مشارکت مدنی ساده

قرارداد مشارکت مدنی، عقدی است که در ماده ۵۷۱ قانون مدنی تعریف شده. این عقد در مواردی استفاده می‌شود که دو یا چند نفر، آورده‌های خود ( اعم از سرمایه، مهارت، نیروی کار ) را با هم ترکیب می‌کنند تا یک فعالیت اقتصادی مشترک انجام دهند، بدون اینکه شرکت تجاری ثبت کنند.

تفاوت کلیدی مشارکت مدنی با شرکت تجاری: مشارکت مدنی، یک قرارداد ساده است که در یک پروژه‌ی خاص بسته می‌شود. شرکت تجاری، یک شخصیت حقوقی مستقل با ثبت رسمی است. مشارکت مدنی، انعطاف بیشتر و هزینه‌ی کمتری دارد، اما حفاظت قانونی کمتری هم می‌دهد.

این تصمیم بستگی به شرایط شما دارد:

• مشارکت مدنی — برای پروژه‌های کوتاه‌مدت ( تا چند سال )، با تعداد کم شرکا ( ۲ تا ۴ نفر )، با هدف مشخص. هزینه‌ی پایین، انعطاف بالا. اما مسئولیت شرکا نامحدود است.
• شرکت تجاری ( مسئولیت محدود، سهامی خاص و غیره ) — برای فعالیت بلندمدت، تعداد شرکا بیشتر، حفاظت بهتر در برابر بدهی‌ها. هزینه‌ی ثبت و نگهداری بیشتر.

قاعده‌ی تجربی: اگر سرمایه‌ی پروژه بیش از ۱ میلیارد تومان است یا مدت آن بیش از ۳ سال، ثبت شرکت توصیه می‌شود. در غیر این صورت، مشارکت مدنی کافی است.

قانون مدنی سخاوتمندانه است؛ هر سه نوع آورده پذیرفته می‌شود:

• آورده‌ی نقدی — مبلغ پول. ارزش‌گذاری ساده.
• آورده‌ی غیر نقدی — مال، تجهیزات، ملک. باید ارزش‌گذاری شود ( ترجیحاً توسط کارشناس رسمی ).
• آورده‌ی کار و مهارت — تخصص فنی، مدیریت، شبکه‌ی ارتباطی. ارزش‌گذاری دشوار. باید به‌طور صریح در قرارداد ذکر شود.

اگر یک شریک آورده‌ی کار دارد ( و دیگری سرمایه )، حتماً ارزش معادل ریالی آن در قرارداد ذکر شود. در غیر این صورت، دعوا حتمی است.

این چهار نکته را بدانید:

• پیش‌فرض قانونی — اگر در قرارداد ذکر نشود، سود و زیان به نسبت سهم‌الشرکه تقسیم می‌شود.
• توافق متفاوت ممکن است — می‌توان توافق کرد که سود به نسبت متفاوتی تقسیم شود ( مثلاً شریک کارگزار سود بیشتری ببرد ).
• محدودیت قانونی — طبق ماده ۵۷۵ قانون مدنی، توافق به نحوی که یک شریک هیچ سودی نبرد یا هیچ زیانی نکشد، باطل است.
• تفاوت سود و زیان — می‌توان نسبت تقسیم سود را با نسبت تقسیم زیان متفاوت کرد. این انعطاف مفیدی است.

این پنج اشتباه را در دعاوی واقعی دیده‌ایم:

• عدم تفکیک حساب شخصی و مشارکت — اگر پول مشارکت در حساب شخصی یکی از شرکا جمع شود، اعتماد از بین می‌رود. حساب بانکی مشترک ضروری است.
• ارزش‌گذاری مبهم آورده‌ی غیر نقدی — اگر یکی از شرکا ملک یا تجهیزات آورده، ارزش‌گذاری دقیق ( توسط کارشناس رسمی ) لازم است.
• عدم تعیین مدیر — اگر همه می‌خواهند مدیر باشند، در عمل هیچ‌کس مدیر نیست. تعیین مدیر اصلی و حدود اختیارات او ضروری است.
• عدم پیش‌بینی خروج — اگر یکی از شرکا بخواهد قبل از پایان مدت خارج شود، چه می‌شود؟ بدون بند روشن، می‌تواند کل پروژه را زمین‌گیر کند.
• سکوت در مورد فوت — اگر یکی از شرکا فوت کند، آیا وراث او شریک می‌شوند یا سهمش به پول تبدیل می‌شود؟ این موضوع مهم است.

این چهار نکته را در نظر داشته باشید:

• مالیات بر درآمد مشاغل — مشارکت مدنی شخصیت حقوقی جداگانه ندارد. درآمد آن به شرکا تخصیص می‌یابد و هر کس در اظهارنامه‌ی شخصی خود اعلام می‌کند.
• مالیات بر ارزش افزوده — اگر فعالیت مشارکت مشمول مالیات بر ارزش افزوده باشد، باید کد ملیاتی مشارکت دریافت و فاکتور رسمی صادر شود.
• مسئولیت بدهی‌ها — برخلاف شرکت‌های تجاری، در مشارکت مدنی مسئولیت شرکا نامحدود است. اگر مشارکت بدهی پیدا کند، بستانکار می‌تواند به دارایی‌های شخصی شرکا مراجعه کند.
• بیمه‌ی تأمین اجتماعی — شرکا، در مشاغل آزاد محسوب می‌شوند و باید خود را بیمه‌ی مشاغل آزاد کنند.