نمونه قرارداد فروش اعتباری ( نسیه با اقساط )

قرارداد فروش اعتباری ( بیع نسیه )، نوعی از بیع است که در آن مبیع ( کالا ) فوراً به خریدار تحویل می‌شود اما ثمن ( بهای آن ) به‌صورت اقساطی در آینده پرداخت می‌گردد. این قرارداد در ماده ۳۴۱ قانون مدنی به رسمیت شناخته شده است.

تفاوت اصلی با بیع سلف: در بیع سلف، ثمن نقداً پرداخت می‌شود و مبیع بعداً تحویل می‌شود. در فروش اعتباری، عکس آن است. اطمینان از توانایی پرداخت خریدار و گرفتن ضمانت کافی، کلید موفقیت این نوع قرارداد است.

این دو شبیه‌اند اما تفاوت‌های حقوقی دارند:

• فروش اعتباری — مالکیت فوراً ( یا در پایان اقساط ) منتقل می‌شود. خریدار می‌تواند کالا را استفاده کند.
• اجاره به شرط تملیک — کالا اجاره داده می‌شود. با پرداخت آخرین قسط اجاره، مالکیت منتقل می‌شود. تا آن زمان، مستأجر است نه مالک.

از نظر عملی، تفاوت در مالیات ( اجاره با نرخ متفاوت ) و در ریسک فروشنده ( در اجاره، بازگرداندن کالا ساده‌تر است ) است.

چهار ابزار اصلی ضمانت:

• چک ضمانت — رایج‌ترین. معادل مجموع اقساط یا کمی بیشتر. حتماً استعلام صیادی.
• ضامن معتبر — شخصی که توان پرداخت واقعی داشته باشد. شغل ثابت یا ملک.
• حفظ مالکیت — اگر خریدار نپرداخت، کالا قابل استرداد است.
• رهن کالا — برای کالاهای با ارزش بالا ( ماشین آلات، خودرو )، رهن رسمی در دفترخانه.

این پنج خطا را در پرونده‌های واقعی دیده‌ایم:

• پذیرش چک بدون استعلام — استعلام سامانه‌ی صیاد قبل از هر فروش اعتباری ضروری است.
• عدم تعریف وجه التزام تأخیر — بدون این بند، تأخیر بدون هزینه برای خریدار است.
• عدم تعیین «حال شدن اقساط» — اگر خریدار ۳ قسط نپردازد، آیا باقی اقساط هم حال می‌شود؟ بدون بند صریح، اجرای این حق سخت است.
• تحویل کالا قبل از پیش‌پرداخت — حتماً پیش‌پرداخت را قبل از تحویل کالا دریافت کنید.
• فروش اعتباری بدون شناسایی خریدار — احراز هویت، آدرس دقیق، و اطلاعات شغلی، برای پیگیری حقوقی ضروری است.